• Kiểm định chất lượng giáo dục
  • Ban tư vấn THPT Võ Thị Sáu
  • Thời khóa biểu
  • Tra cứu điểm
  • Tuyển sinh 10
  • Tuyển sinh đại học cao đẳng
  • Bộ giáo dục
  • Sở Giáo Dục Và Đào Tạo TP.HCM
  • Diễn đàn giáo dục
  • THU VIEN
  • VTS map
thống kê truy cậpTHỐNG KÊ TRUY CẬP
  • Đang truy cập: 11
  • Số lượt truy cập: 919445
Kỹ năng viết văn NLVH
Ngày đăng bài viết: 15/03/2017

Lưu ý quan trọng khi ôn tập và viết văn NLVH

Kỹ năng viết bài nghị luận văn học

 

Theo chủ trương đổi mới của Bộ GD-ĐT, kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 chỉ có môn Ngữ văn thi tự luận. Vì thế các em học sinh phải biết kỹ năng làm một bài văn nghị luận mà cụ thể là nghị luận văn học.

 
Các em học sinh phải chọn cách ôn phù hợp nhằm phục vụ tốt cho bài thi tự luận nghị luận văn học. 

Nghị luận văn học bao gồm: Nghị luận về thơ, nghị luận về tác phẩm, đoạn trích văn xuôi, nghị luận về ý kiến bàn về văn học.

Nghị luận về thơ gồm có: Nghị luận về một bài thơ, nghị luận về một đoạn thơ, nghị luận về khía cạnh của một bài thơ, nghị luận tổng hợp về thơ. Bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ là hướng tới yêu cầu thí sinh nhận xét, đánh giá được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm thơ qua việc tìm hiểu các tín hiệu nghệ thuật như hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu, cấu tứ... Các thí sinh nên nhớ, đánh giá một tác phẩm thơ thật sự không đơn giản vì thơ vốn là sản phẩm của cảm xúc, trí tưởng tượng mang dấu ấn cá nhân. Trong lúc đó quá trình tiếp nhận thơ ca lại thường mang đậm màu sắc chủ quan của cá nhân. Vì thế bài nghị luận cần có sự kết hợp giữa việc trình bày hiểu biết về những dấu ấn cá nhân của nhà thơ đồng thời phải nói lên được những cảm nhận, đánh giá chủ quan của bản thân người viết. Các em cần lưu ý, kiến thức được thể hiện trong một bài nghị luận là kiến thức tổng hợp, kết hợp nhiều hiểu biết như về đặc trưng thể loại, tác giả, hoàn cảnh sáng tác... Vì thế thí sinh bám vào đặc trưng thể loại để phân tích, nghị luận là rất quan trọng. Không có kiến thức tổng hợp thì rất khó làm bài theo kiểu đề này.

Ở đây tôi muốn trả lời một số thắc mắc của các em. Khi giới thiệu bài thơ ở phần mở bài các em không cần chép cả tác phẩm mà chỉ cần giới thiệu tên bài thơ là đủ. Các em có thể chọn cách phân tích cắt ngang theo bố cục hoặc bổ dọc theo các ý trong bài thơ. Dù chọn cách nào thì quá trình phân tích cũng luôn đi theo trình tự từ nghệ thuật đến nội dung để “giải mã” những tín hiệu ngôn ngữ để tìm đến nội dung tư tưởng, nội dung cảm xúc mà nhà thơ gửi gắm. Các em cũng lưu ý trong quá trình phân tích không nhất thiết phải trích dẫn tất cả những câu, đoạn trong bài thơ, nhất là bài thơ dài mà chỉ cần chọn những đoạn thơ tiêu biểu để phân tích và làm dẫn chứng minh họa. Nhiều em vào phòng thi chép lại cả bài thơ dài là không cần thiết vì mất thời gian.

So với một bài thơ, nghị luận về một đoạn thơ hẹp hơn nhưng không có nghĩa là đơn giản hơn. Ngoài phân tích giá trị nghệ thuật và nội dung, thí sinh cần đánh giá được vai trò, vị trí của đoạn thơ trong việc góp phần thể hiện tư tưởng chủ đề của tác phẩm. Việc nắm được ý nghĩa của những vị trí “đắc địa” tạo thuận lợi cho quá trình làm bài. Những đoạn thơ mở đầu thường khơi gợi cảm hứng chủ đạo của bài thơ, những đoạn cuối thường kết tinh giá trị, bộc lộ rõ nhất thi tứ hoặc thể hiện tính chất triết lý của bài thơ. Vì thế các em phải xác định được vị trí đoạn thơ ngay khi bắt đầu làm bài.

Khi làm bài nghị luận về một khía cạnh của bài thơ, đoạn thơ, thí sinh cần xác định trọng tâm nghị luận là khía cạnh cụ thể mà đề yêu cầu. Ví dụ như cảm nhận hình tượng người lính Tây Tiến về khía cạnh nội dung hay bàn về vẻ đẹp ngôn ngữ thơ, bút pháp lãng mạn theo khía cạnh nghệ thuật. Đề bài yêu cầu khai thác nội dung, thí sinh cần đánh giá được các yếu tố nghệ thuật thể hiện nội dung đó. Trái lại, gặp đề bài có yêu cầu thiên về khai thác nghệ thuật các em cần rút ra được nội dung thể hiện. Nên nhớ phải biết kết hợp giữa nội dung và hình thức nghệ thuật vì hầu hết các em chỉ chú ý đến phân tích nội dung.

Cẩn thận với các tài liệu tham khảo

Trước hết, điều tôi muốn lưu ý các em học sinh là phải học theo đúng yêu cầu của Bộ GD-ĐT, thực hiện nội dung phân phối chương trình theo văn bản chính thống. Đó chính là toàn bộ chương trình bộ môn ngữ văn lớp 12 mà các em phải học và ôn thi. Thứ hai, hiện nay tài liệu ôn tập môn ngữ văn rất phong phú. Tuy nhiên các em phải biết chọn lọc vì thực tế có nhiều loại sách tham khảo in các văn bản đọc hiểu chưa được chọn lọc, chưa có tính tư tưởng cao, yếu về tính thẩm mỹ. Các câu hỏi đưa ra trong tài liệu chưa bám sát chương trình làm cho các em khó xác định cách ôn tập. Ngay các đề luyện thi cũng chưa tiêu biểu, vì thế các em phải cân nhắc mua, nếu không dễ hoang mang và lúng túng. Thứ ba, về yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ, muốn có kết quả tốt ngay từ bây giờ các em phải thường xuyên luyện viết hàng ngày. Sau khi viết xong các em trao đổi và tự sửa cho nhau, sau đó nhờ giáo viên nhận xét chi tiết. Đây là thói quen tự học, tự rèn luyện trong thời gian ôn tập. Nếu không rèn luyện các em sẽ lúng túng khi viết đoạn văn, dễ bị mất nhiều thời gian ảnh hưởng tới phần thi khác. Viết đoạn văn ngoài yêu cầu đúng còn đòi hỏi độ tinh gọn, cô đọng, vì nếu không xác định được chủ đề các em dễ viết lan man, dài dòng và vượt quá số chữ đề yêu cầu. Thứ tư, về cấu trúc đề, nếu năm trước đề có 3 câu với số điểm là 3-3-4, thì năm nay thay đổi thành 3-2-5. Phần làm văn nghị luận văn học nếu trước đây 4 điểm thì năm nay là 5 điểm. Chỉ tăng 1 điểm nhưng thời gian chiếm gần 2/3 (từ 70 đến 80 phút). Tuy đề không ra tổng hợp như trước đây nhưng đòi hỏi các em phải có kiến thức tổng hợp vừa rộng vừa sâu. Làm 70 yêu cầu nhưng phải biết 100. Riêng học sinh trung bình yếu cần học tốt phần đọc hiểu, nghị luận viết đoạn văn là có thể giành được 5 điểm. 

Nguyễn Lê Bích Vân 
(Tổ trưởng bộ môn ngữ văn, Trường THPT
Trần Khai Nguyên, TP.HCM)

Đối với nghị luận về tác phẩm văn xuôi, yêu cầu đầu tiên là thí sinh cần chú ý đặc trưng thể loại như: truyện, tùy bút, bút ký, kịch bản văn học. Nghị luận về nhân vật không chỉ đơn giản là tìm hiểu tính cách, số phận của nhân vật mà còn qua đó cảm hiểu đánh giá được chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

Đối với nghị luận về một khía cạnh nội dung hay nghệ thuật của một tác phẩm văn xuôi, thí sinh phải nắm chắc khái niệm về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm như giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo.

Nghị luận bàn về văn học rất đa dạng như giai đoạn văn học, lý luận văn học, tác giả tác phẩm văn học... Không chỉ đòi hỏi làm sáng tỏ mà thí sinh còn phải biết nhận xét, đánh giá mức độ xác đáng cũng như thấy được ý nghĩa của ý kiến. Để làm tốt dạng bài này, các em phải huy động nhiều kiến thức trong đó kiến thức lý luận văn học đóng vai trò quan trọng. Từ những yêu cầu này, ngay từ bây giờ các em phải chọn được cách học và cách ôn phù hợp, phục vụ tốt cho bài thi tự luận về nghị luận văn học của bộ môn ngữ văn.

ThS. Triệu Thị Huệ 
(Tổ trưởng bộ môn ngữ văn, Trường THPT
chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM)